Optoelektroniczne kurtyny bezpieczeństwa – normy bezpieczeństwa i wymagane certyfikaty

Bezpieczeństwo maszyn w nowoczesnym przemyśle nie jest opcją, lecz obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa oraz odpowiedzialności producenta i integratora systemów. Optoelektroniczne kurtyny bezpieczeństwa stanowią jedno z najczęściej stosowanych rozwiązań ochronnych w strefach niebezpiecznych maszyn i linii produkcyjnych. Aby jednak system był zgodny z przepisami, musi spełniać określone normy bezpieczeństwa oraz posiadać odpowiednie certyfikaty.

W tym artykule wyjaśniamy, jakie normy regulują stosowanie kurtyn świetlnych, jakie poziomy bezpieczeństwa obowiązują w praktyce oraz jakie dokumenty potwierdzają zgodność urządzenia z wymaganiami UE.

Czym są optoelektroniczne kurtyny bezpieczeństwa?

Optoelektroniczne kurtyny bezpieczeństwa to aktywne urządzenia ochronne wykorzystujące wiązki podczerwieni pomiędzy nadajnikiem a odbiornikiem. Przerwanie wiązki powoduje natychmiastowe zatrzymanie ruchu maszyny poprzez wyłączenie wyjść bezpieczeństwa (OSSD).

Kurtyny stosuje się m.in. w:

•prasach hydraulicznych i mimośrodowych,

•centrach obróbczych CNC,

•zautomatyzowanych liniach montażowych,

•systemach pakowania i paletyzacji,

•robotyce przemysłowej.

Ich zastosowanie pozwala zwiększyć wydajność produkcji przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu ochrony operatora.

⸻

Najważniejsze normy bezpieczeństwa dla kurtyn świetlnych

Stosowanie kurtyn bezpieczeństwa regulują europejskie i międzynarodowe normy zharmonizowane. Do najważniejszych należą:

H3: PN-EN IEC 61496-1 oraz PN-EN IEC 61496-2

Norma określa wymagania dotyczące elektroczułych urządzeń ochronnych (ESPE), w tym kurtyn świetlnych. Definiuje klasyfikację typu 2 i typu 4, które różnią się poziomem bezpieczeństwa.

•Typ 2 – do zastosowań o średnim poziomie ryzyka

•Typ 4 – do zastosowań o wysokim poziomie ryzyka

W większości aplikacji przemysłowych wymagany jest typ 4.

⸻

PN-EN ISO 13849-1

Norma ta dotyczy bezpieczeństwa części systemów sterowania związanych z bezpieczeństwem. Wprowadza pojęcie Performance Level (PL) od poziomu a do e.

Najczęściej spotykane wymagania:

•PL d – wysoki poziom bezpieczeństwa

•PL e – najwyższy poziom bezpieczeństwa

Kurtyny bezpieczeństwa typu 4 zazwyczaj spełniają poziom PL e.

⸻

PN-EN ISO 12100

Norma opisuje ogólne zasady oceny ryzyka oraz projektowania bezpiecznych maszyn. To punkt wyjścia do określenia, czy dana aplikacja wymaga kurtyny bezpieczeństwa oraz jakiego poziomu ochrony.

⸻

Dyrektywa Maszynowa 2006/42/WE

Każda maszyna wprowadzana na rynek UE musi spełniać wymagania dyrektywy maszynowej. Oznacza to konieczność zastosowania odpowiednich środków ochronnych oraz oznakowania CE.

Od 2027 roku zacznie obowiązywać nowe Rozporządzenie Maszynowe (UE) 2023/1230, które zastąpi dotychczasową dyrektywę.

⸻

Certyfikaty wymagane dla kurtyn bezpieczeństwa

Profesjonalne optoelektroniczne kurtyny bezpieczeństwa powinny posiadać:

•Certyfikat CE

•Certyfikat jednostki notyfikowanej (dla typu 4)

•Deklarację zgodności UE

•Certyfikaty TÜV lub równoważne

•Dokumentację potwierdzającą poziom PL oraz SIL

⸻

Poziom SIL a kurtyny bezpieczeństwa

W niektórych aplikacjach stosuje się normę:

PN-EN IEC 62061 – określającą poziom bezpieczeństwa funkcjonalnego SIL (Safety Integrity Level).

Poziomy SIL:

•SIL 1

•SIL 2

•SIL 3

Kurtyny typu 4 zazwyczaj osiągają SIL 3, co pozwala na stosowanie ich w aplikacjach o bardzo wysokim ryzyku.

⸻

Dlaczego dobór kurtyny musi wynikać z analizy ryzyka?

Dobór odpowiedniej kurtyny bezpieczeństwa nie powinien opierać się wyłącznie na cenie lub rozdzielczości wiązki. Kluczowe znaczenie ma analiza ryzyka, która uwzględnia:

•możliwość dostępu do strefy niebezpiecznej,

•czas zatrzymania maszyny,

•odległość montażu,

•charakter zagrożenia (palce, dłoń, ciało).

Nieprawidłowo dobrana kurtyna może nie spełniać wymagań normy ISO 13855 dotyczącej minimalnych odległości bezpieczeństwa.

⸻

Podsumowanie – bezpieczeństwo to obowiązek, nie opcja

Optoelektroniczne kurtyny bezpieczeństwa stanowią jeden z kluczowych elementów ochrony operatorów maszyn przemysłowych. Ich skuteczność zależy jednak nie tylko od parametrów technicznych, lecz przede wszystkim od zgodności z normami oraz właściwego doboru do aplikacji.

Wybierając certyfikowane rozwiązania zgodne z normami PN-EN IEC 61496, ISO 13849 oraz wymaganiami dyrektywy maszynowej, przedsiębiorstwo minimalizuje ryzyko wypadków, przestojów oraz konsekwencji prawnych.

Bezpieczeństwo to inwestycja, która zwraca się każdego dnia.

• « poprz.
• nast. »